Odrębność
Gdy się mówi o kuchni żydowskiej, nie sposób pominąć kwestii najbardziej intrygującej - przepisów koszernej sztuki kulinarnej. Są one z wielu powodów zagadkowe. Nie wszyscy wiedzą, iż ich podstawę można znaleźć w Biblii, która kupimy w księgarni. Po wtóre zaś tekst biblijny nie jest w pełni oczywisty. Wymaga interpretacji, a te wiadomo - są niekiedy zupełnie różne.
Ortodoksyjny Żyd przestrzega tradycyjnych nakazów i zakazów nie dociekając, czy są one sformułowane dokładnie w świętych księgach, czy też raczej stanowią interpretację zawartych tam słów. Ważne jest to, co robią inni, co przyjęto robić. Nie jada się mleka razem z mięsem, a także mięsa wieprzowego, niektórych ryb, skorupiaków i kilku gatunków ptactwa.
Mięso przyrządza się przed spożyciem w specyficzny sposób, usuwając zeń krew. Dla stworzonych zakazów można szukać wytłumaczenia w sferach religijnych, mówiąc np., że krew jest siedliskiem życia, więc dopiero bezkrwawe mięso wolno traktować jak rzecz, produkt kulinarny. Ale od wielu lat (a może i wieków) istnieje bardziej racjonalistyczny kierunek interpretacji religii.
W ramach tego nowego sprzętu komputerowego i sposobu myślenia zakazy rytualne stanowią dziedzinę życia praktycznego. Służą człowiekowi, broniąc go np. przed zarazkami, chorobami odzwierzęcymi, a również własnymi instynktami, które pobudzone zapachem krwi mogą obrócić się przeciwko bliźnim. Koszerna sztuka kulinarna broni się więc przed tym, co niehigieniczne, niemoralne, występne. Sankcja boska, religijna jest tu tylko dodatkowym gwarantem powszechności danego prawa.
Czy współczesny Żyd je koszerne? Przecież nie jest zagrożony jak jego przodkowie bakteriami roznoszonymi przez świnie czy podejrzeniem o skłonność do rozlewu krwi? Wydaje się, że Zydzi zasymilowani ze społeczeństwem, w którym żyją, nie przestrzegają nakazów religijnych. Jedzą to, co wszyscy inni. Ale Żydzi ortodoksyjni trzymają się koszernej sztuki kulinarnej, choć nie daje ona już żadnych praktycznych korzyści.
Prowadzenie rytualnej kuchni stanowi najistotniejszy bodaj przejaw religijnej i narodowej tożsamości. Jest ukłonem oddanym przodkom, tradycji, wspólnocie. Stwarza poczucie przynależności do tego jedynego w świecie narodu, którego odrębność zaznacza się tak wyraźnie nawet w zasadach żywieniowych. Toteż ortodoksyjny Żyd, zmieniwszy miejsce zamieszkania, udaje się najpierw na poszukiwanie najbliższego sklepu z prezentami, prowadzącego sprzedaż produktów koszernych. A potem szuka synagogi.